Беҙҙең проекттар

26.09.2017

Күҙҙәргә төҫтө меланин тигән матдә бирә. Ғалимдар әйтеүенсә, күҙҙәр 8 төрлө төҫтә булырға мөмкин: күк, зәңгәр, һоро, йәшел, зәйтүн-йәшел, гәрәбә-һары, ҡуңыр, ҡара. Былары киң таралғандары ғына. Шулай уҡ һирәк осрай торған төҫлө күҙҙәр була. Мәҫәлән, фиолет, сирень төҫөндәге, ҡыҙыл. Ҡыҙыл төҫлө күҙҙәр аҡ тиреле хайуандарҙа осрай.

Бөгөн мин һеҙгә Марс Әхмәтшин ағайҙың  Һорогүҙ һәм Зәңгәргүҙ исемле ҡуяндар тураһындағы әкиәтен һөйләйем.

26.09.2017

Күҙҙәргә төҫтө меланин тигән матдә бирә. Ғалимдар әйтеүенсә, күҙҙәр 8 төрлө төҫтә булырға мөмкин: күк, зәңгәр, һоро, йәшел, зәйтүн-йәшел, гәрәбә-һары, ҡуңыр, ҡара. Былары киң таралғандары ғына. Шулай уҡ һирәк осрай торған төҫлө күҙҙәр була. Мәҫәлән, фиолет, сирень төҫөндәге, ҡыҙыл. Ҡыҙыл төҫлө күҙҙәр аҡ тиреле хайуандарҙа осрай.

Бөгөн мин һеҙгә Марс Әхмәтшин ағайҙың  Һорогүҙ һәм Зәңгәргүҙ исемле ҡуяндар тураһындағы әкиәтен һөйләйем.

22.09.2017

Бәләкәстәр, фотоаппарат нисек эшләй, беләһегеҙме? Бына һеҙ, мәҫәлән, тәбиғәт күренешен төшөрәһегеҙ. Яҡтылыҡ фотоаппараттың быяла күҙе - объектив аша уның эсенә төшә. Был ваҡытта тышҡы ҙур һүрәт эстәге бәләкәй һүрәткә әйләнә. Һүрәтте фотоаппарат матрицаға яҙа. Матрица  -  яҡтылыҡҡа һиҙгер электрон ҡоролма. Шылт!  Һәм фотоһүрәт барлыҡҡа килә.

Тәүге фотоаппарттарҙы бынан 200 йыл элек самаһы уйлап тапҡандар. Улар бик әкрен эшләгән. Бер фоторәсем өсөн сәғәт буйы хәрәкәтһеҙ ултырырға кәрәк булған. Аҙаҡ фотопленка уйлап тапҡандар. Уның менән минутына тиҫтәләгән фото төшөрөп булған.

Пленкала төҫтәр киреһенсә килеп сыҡҡан: ҡара – аҡ, аҡ ҡара булып. Һүрәтте пленканан ҡағыҙға күсергәс кенә ул киренән элекке хәленә ҡайтҡан. Хәҙер цифралы камераларға төшөрәләр. Уларҙың пленкаһы юҡ. Ә төшөрөлгән фот...

20.09.2017

Хәҙерге тормошто сәғәтһеҙ күҙ алдына килтереү мөмкин түгел. Ә ҡасандыр кешеләр сәғәтһеҙ йәшәгән.

Улар ваҡытты тере сәғәттәргә ҡарап белгән. Әтәс таң атҡанды белдереүсе тере сәғәт. Шулай уҡ яҙын һәм йәйен башҡа ҡоштарға ҡарап та ваҡытты белгәндәр. Мәҫәлән, һандуғас, һабан турғайы, ҡыҙылтүш турғай. Уларҙың һәр ҡайһының һайрау ваҡыты бар. Һандуғас һайрай икән, тимәк төн әле, ул иң беренсе һайрай башлай. Унан килә һабантурғай. Ә ҡыҙылтүш иртәнге биштә уяна һәм йырын һуҙа.Сәпсектәр йоҡосо икән, улар ни бары иртәнге сәғәт алтыла-етелә генә уяна. Сәпсектәр сырҡылдай башланы икән, тимәк беҙгә лә торорға ваҡыт. Үҫемлектәр ҙә тере сәғәт. Үҫемлектең сәскәләре - сәғәт. Сәскәләр билдәле бер ваҡытта асыла һәм ябыла икән. Һәр сәскәнең үҙ ваҡыты. Кешеләр, үҫемлектәрҙе күҙәткән һәм уларға ҡарап ваҡытты билдәләр...

18.09.2017

Көҙ - үрмәкестәр өсөн яҙ кеүек. Сөнки үрмәкестәрҙең балалары көҙ сыға. Улар был ваҡытта ҡояш нурҙарында йым-йым иткән ауҙары буйлап бәләкәс кенә балаларын һауаға күтәрә. Үрмәкестәр бик файҙалы бөжәктәр, улар ҡорған ауҙарға төрлө зарарлы бөжәктәр эләгә.

14.09.2017

Әгәр магазинға барып инһәң, һаулыҡ һорашырғамы, юҡмы тип аптырай Сәлимә исемле ҡыҙ. Мин һатыусыларҙы белмәйем бит, ти. Бәләкәстәр, ҡайҙа ғына барып инһәң дә унда эшләгән кешеләр менән һәр ваҡыт һаулыҡ һорашырға кәрәк. Һин бит тиккә генә инмәгәнһең, ә ниндәй ҙә булһа эш йәки йомош менән килгән булаһың. Ә һаулыҡ һорашыу, беренсенән, әҙәпле булыуыңды күрһәтә, икенсенән унда эшләгән кешеләр менән һүҙ башлау сараһы булып тора. Беҙ бөгөн, дуҫтарым, әҙәплелек ҡағиҙәләре тураһында һөйләшәбеҙ.

13.09.2017

Туп - бөтә халыҡтарҙың да яратҡан уйынсығы булған. Боронғо Грецияла, Римдә һәм Мысырҙа тупты хатта хөрмәт иткәндәр. Сөнки туп ҡояш кеүек түңәрәк. Шулай булғас, ул тылсымлы көскә эйә тип ышанғандар. Ә Америка индеецтары өсөн туп уйынсыҡ булмаған, уға Ҡояшты, Айҙы һәм Ерҙе һынландырыусы изге әйбер тип ҡарағандар.

Башҡорт халҡының  ағас туп менән уйнала торған уйындары күп булған. Мәҫәлән, сәкән һуғыу, бура уйыны, соҡоршар, шартаяҡ, сүрәкә һәм башҡалар. Был уйындарҙың күбеһе ағас тупҡа сәкән таяғы менән һуғып уйналған. Шулай уҡ улар киң майҙан һәм уйнаусыларҙың күпләп ҡатнашыуын талап иткән.Был дуҫлыҡ, иптәшлек тойғоһон үҫтергән. 

Туптарҙы  күндән, резинанан,ағастан,  ептәрҙән, туҡыманан, пластмастан, хатта быяланан яһайҙар. 

Туп балаларҙың яратҡан уйынсығы. Беҙ бөгөн Гөлсинә Йосоп...

12.09.2017

Ғалимдар әйтеүенсә, кеше бер йыл эсендә 250 килограмм йәшелсә ашарға тейеш. Сөнки уларҙа кеше өсөн файҙалы витаминдар, минералдар бик күп. Көҙ - йәшелсәләргә бай осор, күберәк ашап ҡалығыҙ, дуҫтар. Йәшелсәләр тураһында Гөлнара Хәлфетдинова бик матур шиғырҙар ижад иткән. Әйҙәгеҙ, бергәләп тыңлайыҡ, бәләкәс дуҫтарым.

11.09.2017

Көҙ еткәс күп ҡоштар йылы яҡҡа китә. Йылы яҡҡа осар ҡоштар китә, сөнки улар һалҡынға сыҙамай. Ҡышын уларға аҙыҡ булып хеҙмәт иткән себен-серәкәйҙәр, башҡа төрлө бөжәктәр ҙә булмай. Көҙ, көндәр ҡыҫҡарып, һалҡындар төшә башлағас, ҡара ҡарғалар, сыйырсыҡтар, ҡыр өйрәктәре, ҡыр ҡаҙҙары, торналар, аҡҡоштар, һандуғастар, ҡарлуғастар, кәкүктәр көньяҡҡа китә. Ә күп кенә ҡоштар үҙебеҙҙә ҡала. Уларҙы ултыраҡ ҡоштар тип йөрөтәбеҙ: сәпсек, һайыҫҡан, сәүкә, ала ҡарға, күгәрсен, ҡарабаш турғай.

Беҙ бөгөн, бәләкәс дуҫтарым, Айһылыу Йәғәфәрова апай ижад иткән "Хушлашыу" тигән әкиәт тыңлайбыҙ.

20.06.2017

Өфөнөң Дим биҫтәһендә йәшәүсе 3 йәшлек Әминә Шәрипова “Иләү” тыңларға, “Сәңгелдәк” ҡарарға ярата. “Сыбар тауыҡ” тигән рус халыҡ әкиәте менән Киров районы буйынса уҙғарылған “Һаумы, һаумы, әкиәт!” бәйгеһендә ҡатнашып, 2- се урын алған. Әсәһе менән китап уҡыу бәләкәй ҡыҙҙың иң яратҡан шөғөлө. Шулай уҡ аш-һыу бүлмәһендә ул әсәһенең ярҙамсыһы.

Әминә, һөнәрҙәрен күрһәтергә теләп, бөгөн әсәһе менән “Тамыр”ға килгән. Тыңлайыҡ уны.

                            

19.06.2017

Халыҡ медицинаһы нимә була ул, тип аптырай балалар. Ул дарыу үләндәре, хайуандарҙан алған дарыуҙар, минералдар менән дауалау, ыуыу, йылытыу, шифалы батҡаҡ, тирләтеү, бил тапатыу һәм башҡа ысыулдар менән дауалау була.

Беҙ бөгөн сөйәл үләне хаҡында һөйләшәбеҙ, бәләкәс дуҫтарым.

15.06.2017

Хәҙерге тормошто сәғәтһеҙ күҙ алдына килтереү мөмкин түгел. Ә ҡасандыр кешеләр сәғәтһеҙ йәшәгән, ваҡытты тере сәғәттәргә ҡарап белгән.

Әтәс  таң атҡанды белдереүсе тере сәғәт. Шулай уҡ яҙын һәм йәйен башҡа ҡоштарға ҡарап та ваҡытты белгәндәр. Мәҫәлән, һандуғас, һабан турғайы, ҡыҙылтүш турғай. Уларҙың һәр ҡайһының һайрау ваҡыты бар. Һандуғас һайрай икән, тимәк төн әле, ул иң беренсе һайрай башлай. Унан килә һабантурғай. Ә ҡыҙылтүш иртәнге биштә уяна һәм йырын һуҙа.Сәпсектәр йоҡосо икән, улар ни бары иртәнге сәғәт алтыла-етелә генә уяна. Сәпсектәр сырҡылдай башланы икән, тимәк беҙгә лә торорға ваҡыт.

Үҫемлектәр ҙә тере сәғәт. Үҫемлектең сәскәләре - сәғәт. Сәскәләр билдәле бер ваҡытта асыла һәм ябыла икән. Һәр сәскәнең үҙ ваҡыты. Кешеләр, үҫемлектәрҙе күҙәткән һәм уларға ҡарап ваҡытты билдәл...

14.06.2017

Йоҡо ни өсөн кәрәк? Көнө буйына беҙҙең мускулдарыбыҙ арый, эске ағзаларыбыҙ йонсой, бигерәк тә мейебеҙгә ял кәрәк. Йоҡо туймаһа, баш ауырта, күп нәмәне аңламай башлайбыҙ. Йоҡлағанда кеше организмы ял итә, көс туплай. Бына шуның өсөн кәрәк йоҡо. Беҙ бөгөн "Иң тәмле нимә?" тигән башҡорт халыҡ әкиәтен тыңлайбыҙ.

09.06.2017

Ә беләһегеҙме, үҫкәндәрем, сәйҙе, ҡағыҙҙы, ебәкте  Ҡытайҙа уйлап тапҡандар. Тағы ла компасты, мисәтте, һауаға осора торған йыланды ... Уны башта, дошманды ҡурҡытыр өсөн, хәрбиҙәр уйлап сығарған һәм ҡағыҙ ҡош тип йөрөткәндәр. Шунан…Ҡытайҙа туңдырма уйлап тапҡандар! Ысын, иң тәүге туңдырманы һөт менән ҡарҙан яһағандар. Уның рецебын  700 йылдан ашыу элек Марко Поло тигән итальян сәйәхәтсеһе һәм саүҙагәре Европаға алып ҡайтҡан.

07.06.2017

3 йәшлек Гүзәл Мостафинаны  “Бәйләнештә” сайтында күптәр бәләкәй ашнаҡсы тип белә. Гүзәл печенье бешерергә өйрәткән видеояҙма бик күп лайыҡтар һәм комментарийҙар йыйҙы. Бөгөн ул “Иләү” тапшырыуында ҡунаҡта. Тағы нимәләр бешерергә өйрәтер икән уңғанбикә ҡыҙыҡай?

02.06.2017

Терпе тәбиғәт өсөн бик кәрәкле хайуан. Һәр гектар ерҙә ете-һигеҙ терпе йәшәргә тейеш. Улар ҡыр сысҡандарын аулай. Терпене хатта ҡыр бесәйе тип йөрөтһәң дә була. Терпеләр, туҙбаш йыландар, өкөләр ҡыр сысҡандарын тотоусылар булып тора.

Беҙ бөгөн Айһылыу Йәғәфәрова апайығыҙ яҙған “Дуҫлыҡ менән шаярмайҙар” тигән әкиәтте тыңлайбыҙ.

01.06.2017

Дуҫтар! "Иләү" тапшырыуы һеҙҙе Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнө менән ҡотлай. Ер йөҙөндә һәр бәпес ата-әсәле, бәхетле булһын, тыныслыҡта йәшәһен.

31.05.2017

Мөхәббәт  - ҙур ул.

Атай – Ай, әсәй –Ҡояш, ә балалар – йондоҙҙар.

Атай менән әсәй балаларын тәрбиәләп, ҡурсалап, яратып үҫтерә. Был  ата-әсә мөхәббәте тип атала.

Балалар ҙа ата-әсәһен ярата. Был - ата-әсә-бала мөхәббәте була. Ә ғаиләләрҙән тотош ил барлыҡҡа килә. Кешеләр үҙе йәшәгән илде яратырға, һаҡларға, яҡларға бурыслы. Бына беҙҙең олатайҙар илде һаҡлап, яуға сыҡҡан. Күптәр һәләк булған. Ләкин илен дошманға бирмәгән. Был – Ватанға булған һөйөү.

Беҙ бөгөн Тәскирә Даянова апайҙың  “Аҡсәскә” тигән әкиәтен тыңлайбыҙ.

30.05.2017

Шамонино ауылынан  4 йәшлек Нәркәс Вәхитова “Иләү”гә килеп әкиәт һәм шиғырҙар һөйләгәйне. Уның яттан белгән шиғырҙары шул тиклем күп булып сыҡты, бер генә тапшырыуға һыйманы. Шуға күрә, беҙ Нәркәсте тағы ла саҡырҙыҡ.

25.05.2017

Йәш балтырғандың япрағы менән көпшәһе ашарға яраҡлы. Халҡыбыҙ йолаһы буйынса, элекке заманда яҙ етеү менән кәм тигәндә 3 тапҡыр балтырған өйрәһен ашар булғандар. Тәмле лә, шифалы ла үҫемлек ул.  Балтырғанда С витамины күп. Тамырынан әҙерләнгән төнәтмә ашҡаҙан-эсәк ауырыуҙарынан дауа. Аяҡ-ҡул һыҙлағанда  балтырған япрағын эҫе һыуҙа бешекләп, төнгөлөккә һыҙлаған урынға япҡандар.

Малайҙар, ҡыҙҙар, беҙ бөгөн балтырған йыйырға барған малайҙар хаҡында "Ер сиге" тигән хикәйә тыңлайбыҙ. Хикәйәне Гөлнур Яҡупова  инәйегеҙ яҙған.

                                          

Страницы

тура ЭФИР

Online 128 КБитс/с

105.5 FM

Аудио ағым

әле эфирҙа


Һауа торошо (Өфө)

кис 5..7°C
төндә 2..4°C
иртән 1..3°C
көндөҙ 6..8°C
www.gismeteo.ru
Текста орфографик хата:
Хата тураһында хәбәр итеү өсөн “Хата тураһында хәбәр итегеҙ” төймәһенә баҫығыҙ. Шулай уҡ һеҙ хәбәргә комметарий өҫтәй алаһығыҙ.