Беҙҙең проекттар

02.11.2017

Кеше кәүҙәһен умыртҡа бағанаһы тотоп тора. Ул арҡаның ҡап уртаһында урынлашҡан. Айырым һөйәктәр дисктар ярҙамында йәбешеп тора, шуға ла умыртҡа бағанаһы һығылмалы. Кәүҙәне дөрөҫ тотмаһаң, ул һығылмалылығын юғалта. Әгәр ҙә өҫтәл артында арҡаңды дуғаландырып ултырһаң, китаптар һалынған сумкаңды һәр ваҡыт бер яҡ ҡулыңа тотоп йөрөһәң, арҡа бер яҡҡа кәкрәйә.

Тура, дөрөҫ кәүҙә үҫмер саҡта формалаша. Шуға ла кәүҙәне бәләкәйҙән дөрөҫ тоторға, зарядка эшләргә кәрәк.

25.10.2017

Терпе – бөжәк ашаусы бәләкәй генә урман йәнлеге. Бәләкәй булһа ла бик уҫал. Терпенең аяҡтары ҡыҫҡа һәм нескә генә, шәп йүгерә  алмай.  Тештәре лә ваҡ ҡына. Шуға күрә энәләре уның берҙән-бер һаҡланыу ҡоралы. Терпенең энәһе элек энә булмаған.  Ә башҡа хайуандарҙың йөнө кеүек йомшаҡ булған. Ләкин, ваҡыт үтеү менән, ул энәгә әйләнгән. Терпеләрҙең ҡайһы бер төрҙәре һаман да йомшаҡ тунлы. Мәҫәлән, гимнура тигән йәнлек. Ул йылы яҡтарҙа йәшәй, күберәк ҡомаҡҡа оҡшаған.

Терпенең энәләре сәс һымаҡ – һәр энәнең үҙ төбө бар. Энәләрҙең эсе ҡыуыш, ә тышы шыма була. Һәр бер энә йылдан ашыу үҫә. Улар алышынып тора – ҡойолған энәләр урынына яңылары сыға.

Кәрәк булғанда энәләрен йә тырпайта, йә төшөрә. Энәләрен төшөргән саҡта, терпе сәнсмәй, уны хатта ҡул менән һыйпап була. Ә инде энәләрен тырпайтһа, улар т...

18.10.2017

Бөгөн, бәләкәс дуҫтарым, башҡорт яугирҙәре һәм уларҙың ҡоралдары хаҡында һөйләшәбеҙ. Башҡорттар борон-борондан хәрби хеҙмәткә үҙенең ҡоралы, кейеме һәм аты менән барған. 1812 йылда Напалеон ғәскәрҙәре баҫып ингәс,  батша хөкүмәте башҡорттарҙан полктар ойошотороу хаҡында фарман сығара. Француз яуына барған башҡорттар мылтыҡ, пистолет, ҡылыс, һөңгө, уҡ-һаҙаҡ менән ҡоралланып, Ватан һағына баҫа. Һуғышҡа ирҙәре менән ҡайһы бер ҡатын-ҡыҙҙар ҙа китә. Был хаҡта Василий Зефировтың "Йәнтүрә хикәйәләре" тигән әҫәрендә бәйән ителә. Бергәләп тыңлайыҡ.

17.10.2017

Ҡышын айыу йоҡлай. Ә бүре, төлкө, ҡуян ни өсөн йоҡламай икән? Ысынлап та, ҡышты йәнлектәр төрлөсә уҙғара. Күпселек ҡоштар көҙ етеү менән йылы яҡтарға ашыға. Хатта ҡайһы бер бөжәктәр ҙә йылы яҡҡа китә. Эйе, осһыйырымдардарҙың ҡайһы бер төрҙәре ҡышҡылыҡҡа йылы яҡтарға күсенә. Ә ҡайһы бер йәнлектәр йәй буйы ашап, май йыялар ҙа ҡышҡылыҡҡа йоҡоға тала.Шулай итеп, айыу, бурһыҡ, терпе ҡышты йылы өңдәрендә йоҡлап уҙғара. Ә сысыҡандар ҡар аҫтында тотош ҡалалар төҙөй икән. Ҡар уларҙы һыуыҡтан да, йыртҡыс ҡош-ҡорттан да һаҡлай.

Беҙ бөгөн, кескәй дуҫтарым, Нажиә Игеҙйәнова инәй яҙған "Айыу ниңә йырламай" тигән әкиәт тыңлайбыҙ.

13.10.2017

Тарих – кешеләрҙең үткәне була.  Ниндәйҙер ҙур әһәмиәткә эйә булған ваҡиғаны, көндө тарихи тиҙәр. «Тарих» һүҙен грек теленән тәржемә иткәндә - «үткән тураһында хикәйә» тигәнде аңлата. Һәр кешенең, халыҡтың, илдең үҙ тарихы бар. Хатта һәр ғаиләнең, мәктәптең, ҡаланың, тыуған яғыңдың тарихы бар.  Үткәнде өйрәнеүсе фән дә тарих тип атала.

Халыҡ әкиәттәре "борон-борон заманда" тип башлана, сөнки улар бик борон барлыҡҡа килгән. Халыҡ араһында уны «ҡарһүҙ» тип тә йөрөтәләр. Ул ҡарттарҙан ҡалған «аҡыллы һүҙ» тигәнде аңлата.

Беҙ бөгөн, бәләкәс дуҫтарым, "Яҡшылыҡ тураһында" тигән башҡорт халыҡ әкиәтен тыңлайбыҙ. Йәмил Ишмөхәмәтов уҡый.

12.10.2017

Дуҫтар, икмәктең бәләкәй генә валсығы ла кешенән оло, ти. Шуға күрә икмәкте ултырып ҡына, вағын усҡа ҡойоп ҡына ашарға кәрәк.Ашҡаҙан өсөн саҡ ҡына ҡатыраҡ, ҡыҙҙырылған икмәк файҙалы икән.

Бөгөн беҙ "Ҡаты-ҡото" тигән башҡорт халыҡ әкиәтен тыңлайбыҙ.

10.10.2017

Ҡурай - халҡыбыҙҙың рухын ҡайтарыусы, туплаусы һәм ҡотҡарыусы көс. Ҡурай моңоноң яу ҡайтарыуҙа, халыҡты туплауҙа ҡеүәтле көскә эйә булыуы хаҡында ғәжәп бер легенда бар. Шуны бергәләп тыңлайыҡ, дуҫтар.

06.10.2017

Маскировкаға кешеләр хайуандарҙан өйрәнгән. Мәҫәлән, ҡарышлауыҡ - ҡуңыҙ, ә диңгеҙ аты коралл ботағы булып күренә белә. Һоро ҡуян аҡ ҡарҙа бүрегә күренмәҫ өсөн ҡышҡылыҡҡа аҡ төҫкә инә. Ләкин маскировка буйынса чемпион – хамелеон. Ул бер нисә минут эсендә үҙенең төҫөн үҙгәртә ала.

Маскировка – хәрбиҙәр өсөн бик мөһим. Улар маскировка селтәрҙәрен ҡуллана, танктарын һаҡлағыс төҫкә буяй. Радар экрандарында күренмәй торған махсус самолеттарҙа оса.

Бөгөн  беҙ Тамара Ғәниева апай ижад иткән “Буяусы өкө” тигән әкиәт тыңлайбыҙ.

03.10.2017

Кейем тегер алдынан башта үлсәмен алырға кәрәк. Ете ҡат үлсә, бер ҡат киҫ, тиелә мәҡәлдә лә. Беҙ бөгөн, бәләкәс дуҫтарым, Фәйрүзә Фәтҡуллина апай яҙған "Тегенсе ҡуян" тигән әкиәт тыңлайбыҙ.

28.09.2017

Бөгөн беҙҙә ҡунаҡта 4 йәшлек Йәмилә Хисаметдинова. Йәмилә "Тамыр" йыр ансамблендә шөғөлләнә, "Сәңгелдәк"тә алып барыусы ла. Бөгөн ул шиғырҙар, әкиәттәр һөйләй. Тыңлайыҡ.

26.09.2017

Күҙҙәргә төҫтө меланин тигән матдә бирә. Ғалимдар әйтеүенсә, күҙҙәр 8 төрлө төҫтә булырға мөмкин: күк, зәңгәр, һоро, йәшел, зәйтүн-йәшел, гәрәбә-һары, ҡуңыр, ҡара. Былары киң таралғандары ғына. Шулай уҡ һирәк осрай торған төҫлө күҙҙәр була. Мәҫәлән, фиолет, сирень төҫөндәге, ҡыҙыл. Ҡыҙыл төҫлө күҙҙәр аҡ тиреле хайуандарҙа осрай.

Бөгөн мин һеҙгә Марс Әхмәтшин ағайҙың  Һорогүҙ һәм Зәңгәргүҙ исемле ҡуяндар тураһындағы әкиәтен һөйләйем.

22.09.2017

Бәләкәстәр, фотоаппарат нисек эшләй, беләһегеҙме? Бына һеҙ, мәҫәлән, тәбиғәт күренешен төшөрәһегеҙ. Яҡтылыҡ фотоаппараттың быяла күҙе - объектив аша уның эсенә төшә. Был ваҡытта тышҡы ҙур һүрәт эстәге бәләкәй һүрәткә әйләнә. Һүрәтте фотоаппарат матрицаға яҙа. Матрица  -  яҡтылыҡҡа һиҙгер электрон ҡоролма. Шылт!  Һәм фотоһүрәт барлыҡҡа килә.

Тәүге фотоаппарттарҙы бынан 200 йыл элек самаһы уйлап тапҡандар. Улар бик әкрен эшләгән. Бер фоторәсем өсөн сәғәт буйы хәрәкәтһеҙ ултырырға кәрәк булған. Аҙаҡ фотопленка уйлап тапҡандар. Уның менән минутына тиҫтәләгән фото төшөрөп булған.

Пленкала төҫтәр киреһенсә килеп сыҡҡан: ҡара – аҡ, аҡ ҡара булып. Һүрәтте пленканан ҡағыҙға күсергәс кенә ул киренән элекке хәленә ҡайтҡан. Хәҙер цифралы камераларға төшөрәләр. Уларҙың пленкаһы юҡ. Ә төшөрөлгән фот...

20.09.2017

Хәҙерге тормошто сәғәтһеҙ күҙ алдына килтереү мөмкин түгел. Ә ҡасандыр кешеләр сәғәтһеҙ йәшәгән.

Улар ваҡытты тере сәғәттәргә ҡарап белгән. Әтәс таң атҡанды белдереүсе тере сәғәт. Шулай уҡ яҙын һәм йәйен башҡа ҡоштарға ҡарап та ваҡытты белгәндәр. Мәҫәлән, һандуғас, һабан турғайы, ҡыҙылтүш турғай. Уларҙың һәр ҡайһының һайрау ваҡыты бар. Һандуғас һайрай икән, тимәк төн әле, ул иң беренсе һайрай башлай. Унан килә һабантурғай. Ә ҡыҙылтүш иртәнге биштә уяна һәм йырын һуҙа.Сәпсектәр йоҡосо икән, улар ни бары иртәнге сәғәт алтыла-етелә генә уяна. Сәпсектәр сырҡылдай башланы икән, тимәк беҙгә лә торорға ваҡыт. Үҫемлектәр ҙә тере сәғәт. Үҫемлектең сәскәләре - сәғәт. Сәскәләр билдәле бер ваҡытта асыла һәм ябыла икән. Һәр сәскәнең үҙ ваҡыты. Кешеләр, үҫемлектәрҙе күҙәткән һәм уларға ҡарап ваҡытты билдәләр...

18.09.2017

Көҙ - үрмәкестәр өсөн яҙ кеүек. Сөнки үрмәкестәрҙең балалары көҙ сыға. Улар был ваҡытта ҡояш нурҙарында йым-йым иткән ауҙары буйлап бәләкәс кенә балаларын һауаға күтәрә. Үрмәкестәр бик файҙалы бөжәктәр, улар ҡорған ауҙарға төрлө зарарлы бөжәктәр эләгә.

14.09.2017

Әгәр магазинға барып инһәң, һаулыҡ һорашырғамы, юҡмы тип аптырай Сәлимә исемле ҡыҙ. Мин һатыусыларҙы белмәйем бит, ти. Бәләкәстәр, ҡайҙа ғына барып инһәң дә унда эшләгән кешеләр менән һәр ваҡыт һаулыҡ һорашырға кәрәк. Һин бит тиккә генә инмәгәнһең, ә ниндәй ҙә булһа эш йәки йомош менән килгән булаһың. Ә һаулыҡ һорашыу, беренсенән, әҙәпле булыуыңды күрһәтә, икенсенән унда эшләгән кешеләр менән һүҙ башлау сараһы булып тора. Беҙ бөгөн, дуҫтарым, әҙәплелек ҡағиҙәләре тураһында һөйләшәбеҙ.

13.09.2017

Туп - бөтә халыҡтарҙың да яратҡан уйынсығы булған. Боронғо Грецияла, Римдә һәм Мысырҙа тупты хатта хөрмәт иткәндәр. Сөнки туп ҡояш кеүек түңәрәк. Шулай булғас, ул тылсымлы көскә эйә тип ышанғандар. Ә Америка индеецтары өсөн туп уйынсыҡ булмаған, уға Ҡояшты, Айҙы һәм Ерҙе һынландырыусы изге әйбер тип ҡарағандар.

Башҡорт халҡының  ағас туп менән уйнала торған уйындары күп булған. Мәҫәлән, сәкән һуғыу, бура уйыны, соҡоршар, шартаяҡ, сүрәкә һәм башҡалар. Был уйындарҙың күбеһе ағас тупҡа сәкән таяғы менән һуғып уйналған. Шулай уҡ улар киң майҙан һәм уйнаусыларҙың күпләп ҡатнашыуын талап иткән.Был дуҫлыҡ, иптәшлек тойғоһон үҫтергән. 

Туптарҙы  күндән, резинанан,ағастан,  ептәрҙән, туҡыманан, пластмастан, хатта быяланан яһайҙар. 

Туп балаларҙың яратҡан уйынсығы. Беҙ бөгөн Гөлсинә Йосоп...

12.09.2017

Ғалимдар әйтеүенсә, кеше бер йыл эсендә 250 килограмм йәшелсә ашарға тейеш. Сөнки уларҙа кеше өсөн файҙалы витаминдар, минералдар бик күп. Көҙ - йәшелсәләргә бай осор, күберәк ашап ҡалығыҙ, дуҫтар. Йәшелсәләр тураһында Гөлнара Хәлфетдинова бик матур шиғырҙар ижад иткән. Әйҙәгеҙ, бергәләп тыңлайыҡ, бәләкәс дуҫтарым.

11.09.2017

Көҙ еткәс күп ҡоштар йылы яҡҡа китә. Йылы яҡҡа осар ҡоштар китә, сөнки улар һалҡынға сыҙамай. Ҡышын уларға аҙыҡ булып хеҙмәт иткән себен-серәкәйҙәр, башҡа төрлө бөжәктәр ҙә булмай. Көҙ, көндәр ҡыҫҡарып, һалҡындар төшә башлағас, ҡара ҡарғалар, сыйырсыҡтар, ҡыр өйрәктәре, ҡыр ҡаҙҙары, торналар, аҡҡоштар, һандуғастар, ҡарлуғастар, кәкүктәр көньяҡҡа китә. Ә күп кенә ҡоштар үҙебеҙҙә ҡала. Уларҙы ултыраҡ ҡоштар тип йөрөтәбеҙ: сәпсек, һайыҫҡан, сәүкә, ала ҡарға, күгәрсен, ҡарабаш турғай.

Беҙ бөгөн, бәләкәс дуҫтарым, Айһылыу Йәғәфәрова апай ижад иткән "Хушлашыу" тигән әкиәт тыңлайбыҙ.

20.06.2017

Өфөнөң Дим биҫтәһендә йәшәүсе 3 йәшлек Әминә Шәрипова “Иләү” тыңларға, “Сәңгелдәк” ҡарарға ярата. “Сыбар тауыҡ” тигән рус халыҡ әкиәте менән Киров районы буйынса уҙғарылған “Һаумы, һаумы, әкиәт!” бәйгеһендә ҡатнашып, 2- се урын алған. Әсәһе менән китап уҡыу бәләкәй ҡыҙҙың иң яратҡан шөғөлө. Шулай уҡ аш-һыу бүлмәһендә ул әсәһенең ярҙамсыһы.

Әминә, һөнәрҙәрен күрһәтергә теләп, бөгөн әсәһе менән “Тамыр”ға килгән. Тыңлайыҡ уны.

                            

19.06.2017

Халыҡ медицинаһы нимә була ул, тип аптырай балалар. Ул дарыу үләндәре, хайуандарҙан алған дарыуҙар, минералдар менән дауалау, ыуыу, йылытыу, шифалы батҡаҡ, тирләтеү, бил тапатыу һәм башҡа ысыулдар менән дауалау була.

Беҙ бөгөн сөйәл үләне хаҡында һөйләшәбеҙ, бәләкәс дуҫтарым.

Страницы

тура ЭФИР

Online 128 КБитс/с

105.5 FM

Аудио ағым

әле эфирҙа


Һауа торошо (Өфө)

көндөҙ 5..7°C
кис 3..5°C
төндә -1..1°C
иртән 0..2°C
www.gismeteo.ru
Текста орфографик хата:
Хата тураһында хәбәр итеү өсөн “Хата тураһында хәбәр итегеҙ” төймәһенә баҫығыҙ. Шулай уҡ һеҙ хәбәргә комметарий өҫтәй алаһығыҙ.