Беҙҙең проекттар

11.01.2017

"Өләсәйем хатта шелтәләгәндә лә рәхмәт яуғыры, ти. Рәхмәт нисек яуа?" - тип аптырай Дим исемле малай. Был хаҡта Гөлнур Яҡупова апайҙың хикәйәһен тыңлағас һөйләшербеҙ.

10.01.2017

Кеше уйлап тапҡан беренсе саңғыларҙа шыуып түгел, ә атлап йөрөгәндәр. Беренсе саңғы бынан 4 мең 300 йыл элек эшләнгән булған. Башҡорттар саңғыны ҡыҫҡа ғына итеп яһап, һыйыр тиреһе менән көпләп ҡуйғандар. Уны ҡалтағай тип йөрөткәндәр. Ҡалтағайҙар һунар өсөн уңайлы булған. Саңғы ҡышҡы спорт уйындары араһында иң киң таралғаны. Саңғы ярыштарын Норвегияла уйлап тапҡандар. Бәләкәс дуҫтарым, әйҙәгеҙ, ҡышҡы сыуаҡ көндәрҙә саңғыла йөрөйөк, сана шыуайыҡ. 

09.01.2017

Әтәс - Яңы йылдың символы. Ә беләһегеҙме, бәләкәс дуҫтарым, әтәс борон замандарҙан уҡ изге ҡош булып һаналған. Ни өсөнме? Был хаҡта тапшырыуҙы тыңлағас белерһегеҙ.

28.12.2016

Беҙ бөгөн Яңы йыл менән ҡотлап шыршы байрамына саҡырыу ҡағыҙҙары яҙабыҙ. Рәсимә Ураҡсина инәй китабынан арнауҙар, маҡтауыстар алып яҙабыҙ. Иң тәүҙә Ҡыш бабай менән Ҡарһылыуға, шунан төлкөгә, бүрегә, турғайҙарға... Мәсекәй әбейҙе лә саҡырабыҙ. Ҡар бөртөктәре лә килә. Яңы йыл малайын да онотмайыҡ.

27.12.2016

Иң боронғо кешеләр мәмерйәлә йәшәгән. Улар унда йыртҡыстарҙан, дошмандарынан йәшенгән. Иң тәүҙә кешеләр ер аҫты өйҙәре эшләгән, унан инде ҡабыҡтан йәки йәнлек тиреләренән яһай башлағандар. Африкала тәүтормош кешеләрендә бындай өйҙәр әле лә һаҡланып ҡалған икән. Улар балсыҡ йә ҡамыш өйҙәрҙә йәшәй. ª Америкалағы индеецтар йәнлек тиреләренән эшләнгән ҡыуыштарҙа көн күрә. Рәсәйҙә лә төнъяҡ халыҡтары болан тиреһенән яһалған тирмәләрҙә йәшәй. Эскимостар ҡарҙан йорт төҙөп инә. Эске яҡтан йәнлек, болан тиреләре менән ҡаплайҙар. Тик йәй етһә ҡар өй иреп бөтә шул. Палаткаларға күсенергә тура килә уларға.

Башҡорттар тирмәлә йәшәгән. Ҡыш уҙғас, кейеҙҙән яһалған тирмәләрен алып йәйләүгә сығып киткәндәр. Ә ҡышҡыһын ағас өйҙәрҙә йәшәгәндәр. Ағас үҫмәгән ялан ерҙәрҙә саман йорттар төҙөгәндәр. Балсыҡ һәм мал тиҙәгенән яһалға...

26.12.2016

Ҡыҙҙарҙың һылыулығы, зифа буйы хаҡында һөйләгәндә ҡоралай менән сағыштыралар.Ҡоралайҙай ҡупшы, тиҙәр. Йәки күҙҙәре ҡоралай ҡарашындай саф тип тә әйтәләр.Ҡоралайҙың 1 йәки 2 бәрәсе була. Ҡайһы бер урындарҙа ҡоралайҙы ҡыр кәзәһе тип йөрөтәләр. Ә ни өсөн ул шулай  матур икән? Был яуапты Ноғман Мусиндың «Ҡоралайҙар» тигән хикәйәһен тыңлағас белербеҙ

22.12.2016

Ҡар бөртөктәре һауала һыу быуынан барлыҡҡа килә. Бик юғарыла ныҡ һыуыҡ  һәм һыу туңа. Иң тәүҙә саң бөртөгөнә ваҡ ҡына боҙ киҫәктәре йәбешә. Быны аңлау өсөн әйҙәгеҙ күҙгә күренмәгән бөртөксәләр донъяһына күҙ һалайыҡ.

Һыу, башҡа матдәләр кеүек үк, молекуларларҙан тора. Һыу молекулаһы бер һауа һәм ике водород атомынан тора. Химия фәнендә, был фәнде, дуҫтарым, мәктәптә өйрәнерһегеҙ әле, һыу молекулаһы Н2О тип яҙыла.

Шулай итеп, һыу шыйыҡ хәлдә була һәм уның молекулалары тәртипһеҙ рәүештә хәрәкәт итә.Һыу туңып  ҡаты хәлгә күскәс, молекулалар командаға буйһонған һалдаттар шикелле билдәле бер тәртиптә сафтарға теҙелә. Уны кристалл рәшәткәһе тип йөрөтәләр. Һыу кристалы рәшәткәһе алты мөйөшлө. Буласаҡ ҡар бөртөгөнөң ниндәй булыуы һауа шарттарына бәйле. Һауа шарттары бер туҡтауһыҙ үҙгәр...

20.12.2016

Башҡортостанда етмешләп төр ҡош ҡышлай. Ала ҡарға, һайыҫҡан, турғайҙар, сәүкәләр, тумыртҡа, ҡыҙылтүш, ҡарабаш турғай, ҡоҙғон, күгәрсен, ҡор, өкө, ябалаҡ…

Ҡышын ҡоштар кешегә яҡыныраҡ  булырға тырыша. Шулай уларға ашарға табыуы  еңелерәк. Тамаҡ туҡ булһа, йылыраҡ та, һыуыҡ   ҡурҡыныс түгел. Ҡышын төрлө ҡоштар  бер тупҡа  йыйыла. Бергәләп еңелерәк бит. Берәүһе аҙыҡ таба икән, икенселәренә хәбәр итә. Хәүефһеҙерәк тә: берәүҙәре серем иткәндә, икенселәре күҙ-ҡолаҡ булып тора. Шуның өсөн йәйен бер үҙе генә йәшәргә яратҡан ҡоштар ҙа ҡышын берәй ҡош тубына килеп ҡушыла.

Бәләкәс дуҫтарым, мин һеҙгә бөгөн Шәриф Бикҡол олатай яҙған “Урман ситендә” тигән хикәйә уҡыйым. Хикәйәнең геройҙары Таңһылыу менән Вәли  ҡоштарҙы һыйларға һәм уларҙы ҡыҙыҡһынып күҙәтергә яратҡан. 

19.12.2016

Саңғыларҙы ике төргә бүлеп йөрөтәләр: турист һәм ярыш саңғылары. Саңғыны ағастан һәм пластиктан яһайҙар. Ҡайһы яҡшыраҡ? Саңғыны нисек һайларға? Был хаҡта, бәләкәс дуҫтарым, тапшырыуҙы тыңлағас белерһегеҙ. Беҙ бөгөн Зәйнәб Биишева инәй яҙған "Булар саңғыла йөрөргә өйрәнә" тигән хикәйә тыңлайбыҙ.

16.12.2016

Ҡыҙылтүштәр ҡатнаш урмандарҙа йәшәй. Кеше күҙенә күренеп бармайҙар. Ағас бөрөләре, үлән орлоҡтары, еләктәр ашап йәшәй улар. Ҡышты үҙебеҙҙә уҙғаралар. Урманда аҙыҡ бөтһә, ҡыҙылтүштәр кеше торлағы янына осоп килә. Парктарҙа, баҡсаларҙа үҫкән балан, миләш емештәре менән туйына. Шуға ла беҙ уларҙы ҡышын ғына күрәбеҙ.

14.12.2016

Йондоҙҙар йоҡлаймы? Ә ағастар? Беләһегеҙме, бәләкәс дуҫтарым, бына һеҙ тыныс йоҡлаһын өсөн күп һөнәр кешеләре төнө буйы буйы йоҡламай, һаҡта тора. Улар сикте һаҡлаусылар, полицейскийҙар, янғын һүндереүселәр, табиптар һәм икмәк бешереүселәр һәм башҡалар. Был хаҡта һеҙ бөгөнгө тапшырыуҙы тыңлағас белерһегеҙ.

13.12.2016

Быйма - үҙе йылы, үҙе йомшаҡ, үҙе дауа. Бәләкәс дуҫтарым, бөгөн беҙ быймалар хаҡында һөйләшәбеҙ.

12.12.2016

Төньяҡ боланын Ҡыш бабай егеп йөрөй. Бөгөн мин һеҙгә, бәләкәс дуҫтарым, шул хикмәтле хайуан тураһында һөйләйем.

02.12.2016

Бәләкәс дуҫтарым! Һеҙ зоопаркка йөрөргә яратаһығыҙ, эйеме? Зоопарк - зоология паркы, йәғни хайуандарҙы йәшәтә торған парк. Зоопарктар кешеләрҙе төрлө хайуандар менән таныштыра. Шулай уҡ бында ғалим-зоологтар тикшеренеүҙәр алып бара. Зоологтар тип хайуандарҙы өйрәнеүсе ғалимдарҙы әйтәләр. Хайуандар тураһындағы фән - зоология тип атала. Беҙ бөгөн "Йомарт ҡуян" тигән башҡорт халыҡ әкиәтен тыңлайбыҙ.

01.12.2016

Малайҙар, ҡыҙҙар, һеҙ саф һауала уйнарға яратаһығыҙмы? Саф һауала йөрөү һаулыҡ өсөн файҙалы. Тик йылы һәм уңайлы итеп кейенергә кәрәк. Бөгөн беҙ, бәләкәс дуҫтарым, Тәскирә Даянова апай яҙған "Азат менән Ел бабай" тигән әкиәт тыңлайбыҙ.

30.11.2016

Кешегә ни өсөн кислород кәрәк? Кислород кешегә көс бирә.Танау аша кереп, тамаҡ аша бронхтарға үтә. Ә бронхтар нимә ул, тиһегеҙме? Улар үпкәгә барып тоташыусы бәләкәй генә торбасыҡтар. Ана шул торбасыҡтар аша беҙ һулаған һауа үпкәләргә барып етә. Әгәр ҙә уларға һыуыҡ тейһә, беҙ йүткерә башлайбыҙ, бронхит менән ауырыйбыҙ. Бәләкәс дуҫтарым, һулаған һауа кислород, ә сығарғаны - углекислый газ тип әйтелә.

 

29.11.2016

Бәләкәс дуҫтарым, һеҙ кейемдәрегеҙҙе таҙа, бөхтә тотаһығыҙмы? Сискәс, матурлап элеп ҡуяһығыҙмы? Әгәр ҙә теләһә нисек ташлаһағыҙ, улар һеҙгә үпкәләй икән. Ысын, уларҙың нимә уйлағанын тапшырыуҙы тыңлағас белерһегеҙ. Беҙ бөгөн "Бейәләй" тигән украин халыҡ әкиәтен тыңлайбыҙ.

23.11.2016

Ҡыш бабай элек бит бер ҙә Ҡыш бабай булмаған, ә бер бәпестең ябай ғына атаһы булған. Әйҙәгеҙ, Рәзилә Салауатова апайығыҙ һөйләгән әкиәтте бергәләп тыңлайыҡ.

21.11.2016

Башҡортостанда аҡ ҡуян менән үрғуян йәшәй. Беләһегеҙме, бәләкәс дуҫтарым, ҡышҡылыҡҡа һоро тунын аҡ ҡуян ғына алыштыра икән.Ә бына үрғуян тунын алыштырып тормай. Уның төҫө ерәнсә һоро була, ә ҡышҡылыҡҡа саҡ ҡына уңа төшә. Беҙ бөгөн Гөлнара Мостафина апай яҙған "Аҡылға ултырған аҡ ҡуян" тигән әкиәт тыңлайбыҙ.

18.11.2016

"Бер төрлө ике ҡар бөртөгө буламы?"-  тип һорай балалар йыш ҡына. Был һорауға яуап бирер өсөн иң тәүҙә ҡар бөртөктәренең нисек барлыҡҡа килеүе хаҡында һөйләйем. Ҡар бөртөктәре һауала һыу быуынан барлыҡҡа килә. Бик юғарыла ныҡ һыуыҡ  һәм һыу туңа. Иң тәүҙә саң бөртөгөнә ваҡ ҡына боҙ киҫәктәре йәбешә. Быны аңлау өсөн әйҙәгеҙ күҙгә күренмәгән бөртөксәләр донъяһына күҙ һалайыҡ.

Һыу, башҡа матдәләр кеүек үк, молекуларларҙан тора. Һыу молекулаһы бер һауа атомынан һәм ике водород атомынан тора. Химия фәнендә, был фәнде,дуҫтарым, мәктәптә өйрәнерһегеҙ әле, һыу молекулаһы Н2О тип яҙыла.

Шулай итеп, һыу шыйыҡ хәлдә була һәм уның молекулалары тәртипһеҙ рәүештә хәрәкәт итә.

Һыу туңып,  ҡаты хәлгә күскәс, молекулар командаға буйһонған һалдаттар шикелле, билдәле бер тәртиптә сафтарға теҙелә....

Страницы

тура ЭФИР

Online 128 КБитс/с

105.5 FM

Аудио ағым

әле эфирҙа


Һауа торошо (Өфө)

көндөҙ 5..7°C
кис 3..5°C
төндә -1..1°C
иртән 0..2°C
www.gismeteo.ru
Текста орфографик хата:
Хата тураһында хәбәр итеү өсөн “Хата тураһында хәбәр итегеҙ” төймәһенә баҫығыҙ. Шулай уҡ һеҙ хәбәргә комметарий өҫтәй алаһығыҙ.